21:02 Venres, 20 de Setembro de 2019
Terra e Tempo. Dixital Galego de pensamento nacionalista.

24-02-2010

Este indicador de impacto ambiental sitúa a Galiza por riba dalgúns dos países da nosa contorna

A nosa pegada ecolóxica

Valorar (8)

MANUEL SOTO CASTIÑEIRA


Protesta da ADEGA


Convidado a escribir para este novo Terra e Tempo dixital sobre medio ambiente, vexo ben comezar esta andaina cunha cuestión que debería estar de actualidade permanente, e que de feito o está, aínda que rara vez sexa obxecto de cabeceiras e menos de primeiras páxinas. Trátase da nosa pegada ecolóxica, ou o impacto ecolóxico que o noso modo de vida e actividades causan sobre o planeta.  

A versatilidade do concepto fai que sexa de aplicación á toda a humanidade, a un país, a un colectivo, entidade ou empresa, ou a calquera persoa considerada individualmente. Por suposto, coas imprescindíbeis matizacións. A súa carga comunicativa converteuno nun dos principais indicadores de sustentabilidade, ou máis propiamente, de non sustentabilidade da actual sociedade humana, e das súas formas consideradas como máis "avanzadas".

A pegada ecolóxica defínese como a "área de territorio produtivo necesaria para obter os recursos utilizados e para asimilar os residuos producidos por unha determinada poboación ou colectivo, cun nivel de vida específico". É por suposto unha área hipotética que resulta da suma do terreo ou área necesaria para satisfacer as múltiples compoñentes de "consumo" propias das actuais sociedades. 

A PEGADA ECOLÓXICA GLOBAL 

Desde hai máis ou menos unha década disponse dos primeiros cálculos da pegada ecolóxica para a maior parte dos países, e para Galiza desde hai cinco ou seis anos. Neste comezo do novo milenio, os recursos globais dispoñíbeis atinxen as 2,1 hectáreas/persoa. Mentres, a pegada da humanidade no seu conxunto estímase hoxe en 2,9 ha/persoa. Velaí a non sustentabilidade global do actual modelo capitalista de explotación, produción e consumo. 

Mais a pegada ilústranos de forma clara as desigualdades sociais, dentro de cada país e no plano das relacións entre países, e pon de manifesto a insolidariedade que xera. USA aparece á cabeza, cunha pegada media de 12,5 ha/persoa, cuxa satisfacción só se pode explicar pola usurpación de recursos daqueles países dependentes e menos industrializados. Séguenlle países do norte de Europa, Australia, etc. 

Neste escenario, os países que presentan unha menor pegada, sofren polo xeral condicións de miseria e pobreza extrema, agravada nas últimas décadas. Non cabe pensar que están a preservar os seus recursos, pois a deterioración destes pode ser aínda maior, ao inxerirse nos circuítos do mercado capitalista globalizado e simplemente satisfacer a pegada dos poderosos.  

A PEGADA ECOLÓXICA DE GALIZA 

A nosa pegada ecolóxica supera as 6 ha/persoa, lixeiramente por riba da media estatal e dalgúns outros países do noso contorno. A análise dos seus compoñentes pon de manifesto diversos aspectos de grande interese: un sistema eléctrico con forte dependencia do carbón (as dúas grandes centrais térmicas), un ordenamento social e territorial cativo do automóbil particular, e uns hábitos alimentarios intensivos en proteína animal (carne e peixe).

Calquera de nós pode estimar a súa pegada ecolóxica individual. Facer este exercicio, por exemplo, respondendo a un cuestionario necesariamente simplificado (véxase o dispoñíbel en http://www.esb.ucp.pt/gea/myfiles/pegada/questionario.pdf), fainos percibir o alcance das nosas decisións cotiás e tamén as limitacións que a sociedade na que estamos inmersos nos impón.  

As compoñentes da pegada tratan de contabilizar a maior parte dos impactos ecolóxicos da actividades humana, aínda que non todos eles estean convenientemente avaliados. Segundo a metodoloxía deste indicador, a principal compoñente é, sen lugar a dúbidas, a referida aos impactos das emisión causantes e efecto invernadoiro e quecemento da atmosfera, unha clase de impacto global mais que ten consecuencias diferenciadas dunha a outra área do planeta. Velaí outra das razóns do interese crecente deste indicador, nun momento no que a mudanza climática se está a percibir como unha das principais ameazas sobre o futuro da humanidade. Coñecer o reparto internacional da pegada ecolóxica deixaba pouca marxe ao optimismo diante do recente cumio de Copenhague. 

SERMOS NACIONALISTAS 

Sermos nacionalistas é estarmos no mundo desde o noso país conscientes do valor da diversidade cultural e natural e do desenvolvemento harmonioso da nosa sociedade en convivencia, respecto e solidariedade coas demais sociedades humanas. Non é posíbel isto se non somos conscientes sequera do impacto que as nosas decisións teñen para o conxunto da humanidade, e dalgúns pobos en particular. Non é posíbel isto desde un modelo económico que esgota os recursos e aboca as sociedades á miseria ou ao consumismo depredador, sen outra solución posíbel. 

O nacionalismo galego formula pois a modificación das relacións internacionais, rachando en primeiro lugar coa dependencia dos pobos, e co intercambio desigual. O desenvolvemento autocentrado segue a ser unha premisa, non suficiente pero imprescindíbel. A pegada ecolóxica de sociedades periféricas e dependentes como a galega deixa claro como das industrias de enclave, da falta de adaptación das infraestruturas á realidade do país, ou das pautas sociais de mimetismo da metrópole só se pode derivar degradación e non sustentabilidade ambiental.  

A loita pola sustentabilidade ambiental súmase entón á loita pola economía propia, pola lingua, a cultura, a equidade, ou a cohesión social e política, aspectos permanentes na análise e a reivindicación nacionalista.


[25-02-2010 ] Manolo Domínguez comentou:

Parabéns polo artigo, amigo Manolo.
Como ti ben sabes, pero seguramente non todos os lectores, o estudo da pegada ecolóxica galega foi puntualizado por un excelente artigo de Xabier Simón: non é moi xusto cargarnos ás costas a pegada ecolóxica de toda a produción eléctrica no territorio galego cando unha parte significativa da mesma sae directamente para ser empregada na meseta, etc.
Con todo, en efecto temos unha pegada moito maior do que podería parecer, e da que non sempre (nin sequera dende o ámbito da esquerda nacionalista) somos conscientes.

Engade o teu comentario:

Os campos marcados con* son obrigatorios.







© Fundación Bautista Álvarez de Estudos Nacionalistas
Terra e Tempo (ISSN 1575-5517)
Avenida de Lugo, 219, 1º, 15703 • Santiago de Compostela • Galiza
981 57 02 65 – info#code#terraetempo#code#gal

A Fundación recibiu unha axuda da Deputación da Coruña na convocatoria de 2018 para a mellora da utilidade de páxina web. Deputación da Coruña