10:11 Mércores, 23 de Outubro de 2019
Terra e Tempo. Dixital Galego de pensamento nacionalista.

13-09-2019

A temperatura do mar sufriu un aumento obxectivo nas últimas décadas e isto pode estar relacionado co incremento de exemplares xuvenís de quenllas na costa.

Quenllas na costa

Valorar (12)

ALFREDO LÓPEZ FERNÁNDEZ


Nestes días de verán están aumentando os avistamentos de quenllas, concretamente a especie Prionace glauca, por toda a costa galega. Hai que apuntar que a palabra quenlla, ten dúas acepcións: a primeira (s.f.) peixe condrictio selácio, como xenérico para todas as especies, e a segunda (s.f.) como referido a unha especie concreta (Prionace glauca).  

Trátase de exemplares xuvenís de 50-70 cm de lonxitude que se achegan a augas pouco profundas a alimentarse. Este fenómeno relativamente recente, xa que ven acontecendo dun xeito extensivo dende hai 5 ou 6 anos, non era coñecido anteriormente.  

Nas costas de Galiza Hai moitas especies de seláceos, quenllas en xenérico. A maioría viven nas augas abertas oceánicas, dende a pequena Gata común (Etmopterus spinax), que vive a grandes profundidades, ao xigante Momo (Cetorhinus maximus), que cose seus máis de oito e metros é filtrador. Nas Rías poden atoparse: o Cazón (Galeorhinus galeus), o Melgacho (Scilliorhinus canicula) e a Patarroxa (Scilliorhinus stellaris). Agora tamén a QuenllaP. glauca, estacionalmente, na época de verán-outono.  

Non foron identificadas outras quenllas vivas preto da costa, nin de especies diferentes, nin de tamaños maiores.  

Cal é a explicación  

A presenza masiva de exemplares recen nacidos de quenllas (P. glauca) nas augas costeiras é un fenómeno que non foi rexistrado noutras áreas. As posibles causas poden ser:  

- A alimentación nestas augas, aínda que a presenza de presas habituais para esta idade é pouco frecuente durante a maioría dos veráns, o que parece contradicir esta hipótese.  

- As anomalías oceanográficas, o aumento da temperatura do auga plantéxase como a principal causa da presenza, na costa de Galiza, de peixes de diverso tipo inusuais e raros. A temperatura do mar sufriu un aumento obxectivo nas últimas décadas acompañado dunha diminución na extensión e intensidade do afloramento, responsable da presenza de augas superficiais costeiras máis frías no verán. Esta conxunción, que aumenta aínda máis a temperatura superficial mariña, pode estar relacionada co incremento de exemplares xuvenís de quenllas na costa.  

Onde viven as quenllas?

Viven en todos os océanos, no Océano Atlántico oeste, dende Noruega a Sudáfrica. Os machos e as femias adultos atópanse ao redor de 32º-35º N na primavera e verán, onde se aparean, cunha ampla tolerancia térmica, entre 8 e 27 ° C. Mais, os xuvenís prefiren un rango de temperatura moito máis estreito, de 13-18 ° C. Un desprazamento cara ao norte da área de cría ou da área de recrutamento, zona onde se xuntan os xuvenís, poderían explicar este suceso. En comparación con outras especies de escualos, a quenlla é moi produtiva e pode acadar niveis moi altos de abundancia local. Os eventos de alta concentración de xuvenís poderían ampliar a área habitual de recrutamento máis preto da costa.  

Vulnerabilidade dos xunevís

A proximidade de xuvenís á costa fai que sexan altamente vulnerables. A presenza de agregacións xuvenís localmente supón un perigo para a especie a causa de: varamento de exemplares coa baixamar, capturas accidentais secundarias en aparellos de pesca artesanal, capturas en pesca deportiva, entrada en portos e augas de baixa calidade, manipulación por parte de bañistas.  

Foron observados mortos, tan só neste mes de agosto, o 50 % dos rexistros de exemplares observados nas praias, que ata agora foron 40.  

Manexo

Os xuvenís de quenlla son inofensivos e non van a achegarse a nada vivo que sexa máis grande ca eles, pero hai que manter sempre precaución, deixalos tranquilos se se achegan á beira do mar, devolvelos ao mar se varan vivos, colléndoos cunha toalla e non pola aleta caudal para evitar que se revolvan.  

Caso de achegarse moitas a un areal, alertade sempre aos socorristas e permanecede atentos ás súas indicacións, se o consideran, evacuarán a beira do mar como prevención. Non hai perigo, pero tampouco se poden arriscar a que haxa calquera problema. Eles son os profesionais xestores da seguridade no areal.  

Protocolo de actuación

Alertar sempre do que se observa: 112 (chamada gratuíta) ou ao teléfono da Rede de Varamentos mediante chamada ou wassap con foto (686989008), ambos activos 24 h. É importante facer seguimento de onde se atopan para avaliar ou previr situacións de risco e alertar simultaneamente aos socorristas se están na praia.  

Se o exemplar está varado morto, facer foto xeral e foto ventral, medilo a pés (un tras outro) e trasladar número de pés e número de calzado. Se é posible retiralo a un contedor de lixo, en praias moi concorridas, para evitar duplicidade de rexistros.  

Se está varado vivo collelo cunha toalla e devolvelo ao mar.  

Se entra nunha liña, liberalo vivo, con coidado.  

Sensacións

Cabe a posibilidade de que a variación dun grao (1ºC) na temperatura ambiental, máis ou menos, non supoña cambio ningún para as persoas humanas, nin nos preocupe nin moito nin pouco, mesmo a pesar da alegría de quen di que así, non sei que vantaxes temos a efectos do baño, turismo, etc. Mais se esta situación introduce na nosa vida unha palabra como escualo (seláceo, quenlla) a mente da xente trastorna, pois o que ven ao seu imaxinario é terrible, horroroso, incerto, insoportable.  

Aínda é cedo para saber se a costa de Galiza pode ser considerada como un área de cría para a especie, fai falla recompilar máis información científica durante aínda tempo, mais todo apunta a que o fenómeno se vai repetir nos anos vindeiros. Cómpre informar e divulgar, tranquilizar os usuarios e aprender a convivir, unha vez máis, coas consecuencias do cambio climático planetario.  



Engade o teu comentario:

Os campos marcados con* son obrigatorios.









Aniversario Moncho Reboiras 2017


© Fundación Bautista Álvarez de Estudos Nacionalistas
Terra e Tempo (ISSN 1575-5517)
Avenida de Lugo, 219, 1º, 15703 • Santiago de Compostela • Galiza
981 57 02 65 – info#code#terraetempo#code#gal

A Fundación recibiu unha axuda da Deputación da Coruña na convocatoria de 2018 para a mellora da utilidade de páxina web. Deputación da Coruña